CPAP maskesinin parçaları aynı hızda yıpranmaz. ResMed'in ABD Medicare takvimine dayanan çizelgesine göre burun maskesi ve burun yastıkçığı ayda iki, tam yüz maske yastığı ayda bir, maske gövdesi ve hortum üç ayda bir, başlık ve nemlendirici su haznesi altı ayda bir yenilenir. Philips DreamStation kılavuzu tek kullanımlık filtreyi 30 gecede, yıkanabilir filtreyi altı ayda bir değiştirmeyi önerir. Takvimden önce, silikon yağlı kalıyor, kayışı sık sıkıyorsanız ya da çatlak varsa parça hemen değişir.
CPAP maskesinin parçaları aynı hızda yıpranmaz: yüze değen silikon yastık en hızlı, başlık ve su haznesi en yavaş eskir. ResMed’in çizelgesine göre burun maskesi yastığı ayda iki, tam yüz maske yastığı ayda bir, maske gövdesi ve hortum üç ayda bir, başlık ve nemlendirici su haznesi altı ayda bir yenilenir. Takvim dolmadan da silikon yağlı kalıyor, kayışı sık sık sıkıyorsanız ya da çatlak görüyorsanız parça değişir.
Bu yazıda üç soruya cevap var:
Her CPAP parçası üreticiye göre hangi sıklıkla değişir?
Bir parçanın takvimden önce bittiğini nasıl anlarsınız?
Bütçe sınırlıysa önce hangi parçayı yenilemelisiniz?
CPAP maskesi ve parçaları ne sıklıkla değiştirilir?
Aşağıdaki tablo iki üretici belgesini birleştiriyor: ResMed’in CPAP yedek parça değişim çizelgesi ve Philips Respironics’in DreamStation kullanım kılavuzu.
| Parça | Önerilen değişim sıklığı | Kaynak |
|---|---|---|
| Burun maskesi yastığı, burun yastıkçığı (nazal yastık), ağız-burun maskesi yastığı | Ayda iki kez | ResMed |
| Tam yüz maske yastığı | Ayda bir | ResMed |
| Maske gövdesi (çerçeve) | 3 ayda bir | ResMed |
| Maske başlığı (kafa bandı) | 6 ayda bir | ResMed |
| CPAP hortumu | 3 ayda bir | ResMed |
| Tek kullanımlık hava filtresi | Ayda bir (ResMed) / 30 gecede bir (Philips ultra-ince filtre) | ResMed, Philips |
| Yıkanabilir filtre (Philips mavi polen filtresi) | İki haftada bir durulanır, 6 ayda bir yenilenir | Philips |
| Nemlendirici su haznesi | 6 ayda bir | ResMed |
| CPAP / otomatik CPAP / BiPAP cihazı | 5 yılda bir | ResMed |
Tabloyu okurken bir noktayı bilmek gerekir: ResMed, bu sürelerin ABD’deki Medicare geri ödeme takvimine dayandığını belgenin kendisinde yazıyor. Yani süreler, parçanın o gün bozulduğu anlamına gelmez; üreticinin önerdiği en sık yenileme aralığıdır. ResMed AirFit F20 kullanım kılavuzu da maskenin hizmet ömrünün kullanım yoğunluğuna, bakıma ve ortam koşullarına bağlı olduğunu söylüyor.
CPAP maskesinin değişmesi gerektiğini nasıl anlarım?
CPAP maskesi ve parçaları takvimden önce de bitebilir. ResMed’in değişim çizelgesinde sayılan belirtiler şunlar:
Maske kayışını eskisinden daha sık sıkmanız gerekiyor.
Maske yaylanmasını, esnekliğini kaybetmiş.
Tedavi her zamankinden daha az etkili hissettiriyor.
Silikon yastık tutuşunu kaybetmiş, temizledikten sonra bile yağlı kalıyor.
Maskenin yüze oturması, yani sızdırmazlığı bozuluyor ya da tutturmak zorlaşıyor.
ResMed AirFit F20 kılavuzu buna görünür bozulmayı ekliyor: maskenin herhangi bir parçasında çatlama, renk değişimi ya da yırtık görürseniz o parça atılıp yenisiyle değiştirilmelidir. Yıpranmış yastığın en sık sonucu hava kaçağıdır; kaçağın diğer nedenlerini CPAP maskesi kaçakları, nedenleri ve çözümleri yazısında ele aldık. Parça kırıldıysa ne yapacağınızı CPAP maskesi kırılırsa ne yapmalısınız yazısında anlattık.
CPAP hortumu ne zaman değiştirilir?
ResMed, CPAP hortumunun üç ayda bir yenilenmesini öneriyor. Gerekçe, hortumda zamanla küçük delik ve yırtıkların oluşması ve bunların hava kaçağına yol açmasıdır. Philips DreamStation kılavuzu ise hortumun her gün ılık su ve sıvı bulaşık deterjanıyla yıkanmasını, ardından hasar ya da aşınma açısından incelenmesini ve gerekiyorsa atılmasını istiyor.
Philips kılavuzunun önemli bir uyarısı: CPAP hortumu çamaşır suyu, alkol ya da yumuşatıcı içeren çözeltilerle temizlenmemelidir. Hortumda biriken su damlacıkları ayrı bir sorundur; onu CPAP hortumunda yoğunlaşma yazısında anlattık. Yedek hortumları CPAP hortumu sayfasında bulabilirsiniz.
CPAP filtresi ne zaman değiştirilir?
CPAP filtresinin değişim sıklığı filtrenin türüne bağlıdır. Philips DreamStation kılavuzundaki ayrım şöyle:
Yıkanabilir mavi polen filtresi: normal kullanımda en az iki haftada bir ılık musluk suyuyla durulanır, altı ayda bir yenisiyle değiştirilir. Tamamen kurumadan cihaza geri takılmaz.
Tek kullanımlık açık mavi ultra-ince filtre: 30 gece kullanımdan sonra ya da kirli veya hasarlı görünüyorsa daha önce değiştirilir. Bu filtre yıkanmaz.
ResMed çizelgesi de tek kullanımlık filtre için ayda bir değişim öneriyor ve kirlenen filtrenin tıkanmaya yol açabileceğini belirtiyor. Philips kılavuzu ayrıca kirli giriş filtresinin cihazın çalışma sıcaklığını yükseltip performansını etkileyebileceği uyarısını yapıyor. DreamStation cihazının 30 günde bir gösterdiği filtre uyarısı yalnızca hatırlatmadır; cihaz filtrenin durumunu algılamaz. Uyumlu filtreleri CPAP filtresi sayfasında görebilirsiniz.
CPAP nemlendirici su haznesi ne zaman değişir?
ResMed, CPAP nemlendiricisinin su haznesini altı ayda bir yenilemeyi öneriyor. Gerekçe olarak haznenin zamanla renk değiştirmesini, bulanıklaşmasını, yüzeyinde oyuklar ya da çatlaklar oluşmasını gösteriyor; bu kusurlar bakterilerin tutunabileceği yüzeyler yaratır. Hazneniz bu belirtileri altı aydan önce gösteriyorsa beklemeden değiştirin. Yedek hazne ve contalar nemlendirici parçaları sayfasındadır.
Düzenli temizlik CPAP maskesinin ömrünü uzatır mı?
Düzenli temizlik CPAP maskesini temiz tutar ama yıpranmayı durdurmaz. ResMed AirFit F20 kılavuzunun önerdiği temizlik sırası:
Her kullanımdan sonra: maske gövdesi, dirsek ve yastık sökülür, ılık su ve hafif sıvı deterjanla en fazla on dakika bekletilip yumuşak fırçayla temizlenir, durulanır ve doğrudan güneş almayan bir yerde kurutulur.
Haftada bir: başlık ılık su ve hafif deterjanla elde yıkanır, durulanır, sıkılıp kurutulur.
Temizlenmeyen silikon yüz yağını tutar ve daha çabuk bozulur; ama temizlenen silikon da zamanla esnekliğini kaybeder. Temizliğin ayrıntılarını CPAP maskesini temizlemenin en iyi yolu yazısında anlattık.
Bütçe sınırlıysa önce hangi CPAP parçasını değiştirmeliyim?
Tablodaki sıklıklar, parçaların ne kadar hızlı yıprandığını da gösterir. Bütçeniz hepsini aynı anda yenilemeye yetmiyorsa şu sırayı izleyebilirsiniz:
Maske yastığı ve tek kullanımlık filtre — en sık değişmesi önerilen ve en ucuz parçalardır. Kaçak ve tıkanma en çok bunlardan çıkar.
Hortum — delik ya da yırtık varsa hemen; yoksa üç ayda bir.
Maske gövdesi — çatlak ya da kırık varsa hemen.
Başlık ve su haznesi — gevşeme, renk değişimi ya da çatlak varsa.
Birçok maskede yastık ayrı satılır; maskenin tamamını almak gerekmez. Maskenizin yedek parçalarını CPAP maskesi sayfasından ya da bizi arayarak bulabilirsiniz. Maske modelinizi değiştirmeyi düşünüyorsanız CPAP maskesi seçim rehberi yol gösterir.
SGK CPAP maskesini ne sıklıkla yeniler?
SGK’nın CPAP maskesi yenileme ödemesi, maskenin aşınma takvimiyle aynı şey değildir. SGK yenilemesi bir ödeme kuralıdır; rapor, reçete ve belirli bir sürenin dolmasına bağlıdır ve bu süre, üreticilerin maske yastığı için önerdiği aralıklardan uzundur. Ara dönemde yıpranan yastık, filtre ve hortum çoğu zaman hastanın kendisi tarafından yenilenir. SGK’nın maske ödemesinin koşullarını ve süresini SGK CPAP maskesi ödemesini ne zaman yapar yazısında anlattık.
Sık sorulan sorular
CPAP maske yastığı ne sıklıkla değiştirilir?
ResMed'in ABD Medicare takvimine dayanan çizelgesine göre burun maskesi yastığı, burun yastıkçığı ve ağız-burun maskesi yastığı ayda iki kez, tam yüz maske yastığı ayda bir kez değiştirilir. Silikon temizlikten sonra yağlı kalıyor, esnekliğini kaybetmiş ya da çatlamışsa takvimi beklemeden yenilemeniz gerekir.
CPAP hortumu ne zaman değiştirilmeli?
ResMed, CPAP hortumunun üç ayda bir yenilenmesini öneriyor; zamanla hortumda oluşan küçük delik ve yırtıklar hava kaçağına yol açar. Philips DreamStation kılavuzu da hortumun her gün yıkanıp incelenmesini, hasar ya da aşınma görülürse atılmasını istiyor. Hortum çamaşır suyu veya alkolle temizlenmemelidir.
CPAP filtresi yıkanır mı?
Filtrenin türüne bağlıdır. Philips DreamStation'daki yıkanabilir mavi polen filtresi en az iki haftada bir durulanır ve altı ayda bir yenilenir; tamamen kurumadan takılmaz. Tek kullanımlık açık mavi ultra-ince filtre ise yıkanmaz, 30 gecede bir ya da kirli görünüyorsa daha önce değiştirilir.
Eski CPAP maskesi kullanmanın zararı var mı?
Yıpranmış maske yüze iyi oturmaz ve hava kaçırır; ResMed bunun tedaviyi daha az etkili hissettirebileceğini belirtiyor. Kaçağı kapatmak için kayışı fazla sıkmak da rahatsızlık yaratır. Çatlamış, renk değiştirmiş ya da yırtılmış parçalar bakteri tutabileceği için üretici kılavuzları bu parçaların atılıp değiştirilmesini öneriyor.
CPAP maskesinin tamamını mı, yalnızca yastığını mı değiştirmeliyim?
Çoğu durumda yalnızca yastığı değiştirmek yeterlidir; birçok maskenin yastığı ayrı satılır. ResMed'in çizelgesinde yastık her ay ya da ayda iki kez, maske gövdesi üç ayda bir, başlık altı ayda bir yenilenir. Maske gövdesinde çatlak ya da kırık varsa gövdeyi de değiştirmeniz gerekir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Cihaz ve tedavi kararları için uyku hekiminize başvurun.
